Khoa Công tác xã hội

(0234) 3837330
 

Lịch sử hình thành và phát triển ngành Công tác xã hội

Mười năm phát triển ngành Công tác xã hội

tại trường Đại học Khoa học Huế

                                                                                                                      Nguyễn Quang Trung Tiến (*)

 

          Tiền thân của Trường Đại học Khoa học Huế hiện nay là hai trường Đại học Văn khoa và Đại học Khoa học của Viện Đại học Huế giai đoạn 1957-1975. Đến năm 1976, hai trường Đại học Văn khoa và Đại học Khoa học được sáp nhập để trở thành Trường Đại học Tổng hợp Huế. Từ cuối năm 1994 đến nay, Trường Đại học Tổng hợp Huế đổi tên thành Trường Đại học Khoa học thuộc Đại học Huế, vẫn bao gồm cả hai khối khoa học cơ bản là khoa học tự nhiên và khoa học xã hội - nhân văn, chứ không chia ra như ở Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.

1. Sự ra đời của ngành Công tác xã hội

              Là một trường khoa học cơ bản, đa ngành, đa lĩnh vực, phụ trách việc đào tạo nguồn nhân lực có trình độ từ đại học trở lên ở địa bàn miền Trung và Tây Nguyên; nên vào năm 2004, nhận thức được tầm quan trọng và xu hướng phát triển của ngành Công tác xã hội ở Việt Nam, lãnh đạo Trường Đại học Khoa học Huế với sự ủng hộ của Ban Giám đốc Đại học Huế đã tích cực xúc tiến việc mở ngành đào tạo này tại trường.

             Công việc thiết kế đề cương môn học và soạn thảo khung chương trình đào tạo, cũng như vai trò tổ chức quản lý và đào tạo ngành Công tác xã hội được giao cho Khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học Huế. Lý do là Khoa Lịch sử có nhiều cán bộ có chuyên môn chuyên ngành gần với ngành Công tác xã hội, đang biên chế trong các bộ môn của khoa, như Nhân học, Đô thị học, Xã hội học, Kinh tế-xã hội, Phân hóa xã hội và đấu tranh giai cấp, Văn hóa-xã hội, Văn hóa cộng đồng, Văn hóa du lịch, Văn minh Việt Nam, Nhà nước và pháp luật.

            Với sự tham gia hợp lực của một số cán bộ năng nổ trong khoa, việc thiết kế khung chương trình đào tạo và biên soạn đề cương môn học được triển khai trong toàn khoa dưới sự điều hành của PGS.TS. Nguyễn Văn Mạnh. Công việc biên soạn bổ sung các học phần còn thiếu người đảm trách, biên tập toàn bộ chương trình khung và đề cương các môn học, cũng như trực tiếp nhập dữ liệu và hoàn thành văn bản của chương trình đào tạo do GVC.ThS. Nguyễn Quang Trung Tiến đảm trách. PGS.TS. Hoàng Văn Hiển và TS. Nguyễn Xuân Hồng cũng có nhiều đóng góp vào việc xây dựng chương trình đào tạo này.

            Ngày 11/10/2004, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ký quyết định ban hành khung chương trình giáo dục đại học ngành Công tác xã hội trình độ đại học và cao đẳng, tạo một bước ngoặt vô cùng quan trọng trong quá trình xây dựng và phát triển ngành Công tác xã hội ở Việt Nam. Nhờ vậy, sau khi hoàn thành việc biên soạn khung chương trình đào tạo ở cấp khoa và trường, qua nhiều lần trình đề án, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã quyết định cho Đại học Huế mở ngành đào tạo Công tác xã hội tại Khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học Huế.

2. Tổ chức quản lý và phát triển đội ngũ giảng viên

             Sau khi có quyết định cho phép mở ngành cuối năm 2004, việc quản lý đào tạo ngành Công tác xã hội do Ban Chủ nhiệm khoa kiêm nhiệm với sự giúp sức của hệ thống trợ lý giáo vụ khoa; các giảng viên thỉnh giảng và cơ hữu tham gia đào tạo đều do Ban Chủ nhiệm và trợ lý giáo vụ khoa trực tiếp bố trí.

             Đến năm học 2007-2008, khi số giảng viên cơ hữu tăng lên, ngành Công tác xã hội được biên chế về bộ môn quản lý chuyên môn, sinh hoạt trong bộ môn Nhân học-Công tác xã hội. Từ năm học 2009-2010, ngành Công tác xã hội được biên chế thành bộ môn Công tác xã hội độc lập của khoa, quản lý về chuyên môn đào tạo của ngành học dưới sự điều hành của Ban Chủ nhiệm khoa.

            Về đội ngũ giảng viên, trong những năm đầu mới hình thành, số giảng viên cơ hữu giảng dạy ngành Công tác xã hội trong khoa còn ít, nên nhiều môn học còn dựa vào lực lượng giảng viên thỉnh giảng các khoa khác trong trường, các trường thành viên của Đại học Huế, và các trường ở những tỉnh thành khác.

             Giảng viên các khoa thuộc Trường Đại học Khoa học Huế tham gia giảng dạy cho ngành Công tác xã hội của Khoa Lịch sử gồm Khoa Xã hội học, Khoa Địa lý-Địa chất, Khoa Tài nguyên-Môi trường, Khoa Toán học, Khoa Công nghệ thông tin, Khoa Ngữ văn, Khoa Lý luận chính trị. Giảng viên thỉnh giảng ở các trường thuộc Đại học Huế tham gia giảng dạy gồm Trường Đại học Y - Dược Huế, Trường Đại học Nông Lâm Huế, Trường Đại học Kinh tế Huế, Trường Đại học Sư phạm Huế, Trường Đại học Ngoại ngữ Huế. Giảng viên thỉnh giảng ở các trường trong nước tham gia giảng dạy gồm Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Trường Đại học Lao động Xã hội.

 

Hiệu trưởng, PGS.TS. Nguyễn Văn Tận thăm và tặng quà lưu niệm tại

Trường Công tác xã hội San José State, California, Hoa Kỳ, tháng 9/2013

(Ảnh: NQTT)

             Qua nhiều năm tăng cường tuyển dụng, đào tạo, nâng cao trình độ nguồn nhân lực cho ngành Công tác xã hội, tính đến năm 2014, bộ môn Công tác xã hội có 8 giảng viên cơ hữu làm việc toàn thời gian (gồm 1 cử nhân Công tác xã hội, 1 thạc sĩ Công tác xã hội, 2 thạc sĩ Dân tộc học đã xong các chứng chỉ sau đại học ngành Công tác xã hội, 1 thạc sĩ Tâm lý học, 1 thạc sĩ Xã hội học, 1 tiến sĩ Giới và phát triển, 1 tiến sĩ Nhân học). Bên cạnh đó, còn có 12 giảng viên cơ hữu của khoa làm việc bán thời gian cho ngành Công tác xã hội (gồm 1 cử nhân, 11 thạc sĩ, 1 tiến sĩ, 4 phó giáo sư-tiến sĩ). Hiện cán bộ ngành Công tác xã hội của khoa có 1 giảng viên học cao học.

              Đội ngũ giảng viên cơ hữu của bộ môn và của khoa phục vụ công tác đào tạo ngành Công tác xã hội ngày càng được tăng cường về số lượng và nâng cao chất lượng, nên đã tự đảm trách được 85% môn học, chỉ còn 15% môn học do giảng viên thỉnh giảng hợp lực.

3. Đào tạo và hợp tác nghiên cứu, trao đổi chuyên môn

           Được phép đào tạo theo chương trình giáo dục đại học ngành Công tác xã hội vào năm 2004, trường bắt đầu tuyển sinh các hệ đào tạo đại học tại trường và nhiều tỉnh thành ở miền Trung, bao gồm hệ chính quy, hệ liên thông và hệ vừa làm vừa học.

             Trong giai đoạn đầu, chương trình đào tạo ngành Công tác xã hội của Trường Đại học Khoa học Huế được thực hiện theo niên chế với số lượng 185 học trình. Từ năm học 2008 - 2009 trở đi, chương trình đào tạo ngành Công tác xã hội được thực hiện theo học chế tín chỉ, với tổng số tín chỉ tích lũy là 122. Chương trình đào tạo ngành Công tác xã hội dựa trên khung chương trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo, và có tham khảo chương trình của một số trường đại học khác. Số lượng học trình/tín chỉ như vậy là phù hợp với yêu cầu đào tạo. Tuy nhiên, nội dung đào tạo còn mang nặng tính lý thuyết, phân bố ít thời gian cho thực hành thực tế và ít các học phần chuyên ngành.

 

PGS.TS. Nguyễn Văn Tận và GVC.ThS. Nguyễn Quang Trung Tiến trong đợt tham gia

Học viện Lãnh đạo tại Trường Công tác xã hội San José State, California, Hoa Kỳ, tháng 9/2013

(Ảnh: Alex)

             Thực tế đó đòi hỏi ngành Công tác xã hội ở Trường Đại học Khoa học Huế có những đổi mới trong phương pháp dạy và học. Qua quá trình đào tạo, Hội đồng đào tạo khoa học của khoa đã thay đổi/bổ sung theo quy định một số các học phần liên quan sâu hơn đến các đối tượng yếu thế cần được sự trợ giúp của xã hội như trẻ em, mại dâm, người nghèo, người cao tuổi, người khuyết tật; một số học phần nặng về lý thuyết đã được thay thế bằng các học phần có triển khai thực hành.

               Ngành Công tác xã hội là một khoa học ứng dụng, là một nghề đòi hỏi sinh viên khi ra trường cần phải có một kỹ năng thực hành mang tính chất nghề nghiệp chuyên nghiệp. Vì vậy, trong khung chương trình đào tạo 4 năm học, ngành Công tác xã hội đã đưa vào chương trình đào tạo 8 đợt đi thực hành, thực tập, thực tế. Qua các đợt đi thực tập, thực hành, khả năng tư duy, quan sát, phân tích các chức năng xã hội của sinh viên được tăng lên. Trên cơ sở những lý thuyết đã được học, sinh viên biết vận dụng những kỹ năng, phương pháp cơ bản, tiếp cận đối tượng; hướng tới phân tích, lựa chọn các giải pháp giải quyết một vấn đề xã hội liên quan đến đời sống cá nhân, nhóm, cộng đồng.

              Những sinh viên theo học ngành Công tác xã hội ở Trường Đại học Khoa học Huế gồm nhiều tỉnh thành trong cả nước, đông nhất là các tỉnh của khu vực miền Trung và Tây Nguyên. Có không ít sinh viên người dân tộc thiểu số, sinh viên khiếm thị, sinh viên là tăng ni và nhất là con em gia đình nông dân, gia đình diện chính sách theo học… Phần lớn sinh viên khi vào học có tinh thần vượt khó, tích cực trau dồi chuyên môn, rèn luyện đạo đức nghề nghiệp, chăm chỉ học tập. Nhiều sinh viên tốt nghiệp loại giỏi và loại xuất sắc.  

             Tính đến năm học 2013-2014, Trường Đại học Khoa học Huế đã và đang đào tạo 1.552 sinh viên đại học ngành Công tác xã hội, gồm 709 sinh viên hệ chính quy, 236 sinh viên hệ liên thông từ cao đẳng lên đại học, 607 sinh viên hệ vừa làm vừa học. Hệ đào tạo đại học chính quy được tổ chức tại trường; còn hệ liên thông từ cao đẳng lên đại học và hệ vừa làm vừa học bao gồm cả đào tạo tại trường và tại các cơ sở liên kết ở các tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam, Bình Định.

             Trong nghiên cứu và trao đổi chuyên môn, ngành Công tác xã hội của Trường Đại học Khoa học Huế đã tham gia nhiều hoạt động nghiên cứu thiết thực nhằm nâng cao năng lực cho giảng viên và hỗ trợ tích cực cho công tác đào tạo sinh viên.

              Các đề tài, dự án nghiên cứu lớn mà ngành Công tác xã hội Trường Đại học Khoa học Huế đã tham gia như đề tài nghiên cứu “Tình hình kinh tế-xã hội của phụ nữ Bắc miền Trung từng tham gia kháng chiến chống Mỹ cứu nước” năm 2007-2008 theo chương trình hợp tác giữa Trường Đại học Khoa học Huế và Viện Rosa Luxemburg, Cộng hòa Liên bang Đức; đề tài “Tác động của đường Hồ Chí Minh đến sinh kế của các cộng đồng tộc người sống dọc dãy Trường Sơn” năm 2008-2009 theo chương trình hợp tác giữa Trường Đại học Khoa học Huế và Viện Rosa Luxemburg, Cộng hòa Liên bang Đức; triển khai nghiên cứu, tổ chức hội thảo và xuất bản thành sách chuyên đề “Công tác xã hội ở miền Trung Việt Nam” năm 2007-2008.

 

GS. Bulloch, Giám đốc Đại học Khoa học ứng dụng và Nghệ thuật, cơ quan cấp trên của Trường Công tác xã hội San José State, California, Hoa Kỳ ghé thăm và làm việc tại Trường Đại học Khoa học Huế, 11/2013

(Ảnh: Nha Trang)

               Việc nghiên cứu và trao đổi chuyên môn của ngành Công tác xã hội tại trường cũng nhận được sự hợp tác, giúp đỡ của một số trường đại học có đào tạo Công tác xã hội như Trường Đại học Lao động Xã hội, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Trường Đại học Đồng Tháp, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh... Ngoài ra, việc tham gia hoạt động Kỷ niệm Ngày Công tác xã hội thế giới hằng năm và các hội thảo khoa học về Công tác xã hội khác ở trong nước đã góp phần củng cố, nâng cao kiến thức chuyên ngành cho cán bộ, giảng viên Công tác xã hội của trường.

             Trong quá trình phát triển, ngành Công tác xã hội của Trường Đại học Khoa học Huế cũng nhận được sự quan tâm hợp tác, trao đổi chuyên môn ngành nghề của các tổ chức quốc tế như UNICEF, VNAH và các trường đại học nước ngoài như Trường Đại học Công tác xã hội San José, Trường Đại học Hawai của Hoa Kỳ, Trường Đại học Diak của Phần Lan. Đặc biệt, từ năm 2012 ngành Công tác xã hội của Trường Đại học Khoa học Huế đã tham gia cùng 4 trường đại học lớn có đào tạo ngành Công tác xã hội ở Việt Nam vào Chương trình Thăng tiến Giáo dục Công tác xã hội do Trường Công tác xã hội San José State của Hoa Kỳ làm đầu mối. Đây là cơ hội để các nhà quản lý, giảng viên và sinh viên ngành Công tác xã hội của trường được trao đổi, tiếp cận, học hỏi cách thức đào tạo ngành Công tác xã hội tiên tiến hàng đầu trên thế giới để vận dụng cho công tác đào tạo, nghiên cứu của mình. Trong hai năm 2013-2014, có 4 cán bộ lãnh đạo, giảng viên của trường, khoa sang tập huấn và làm việc tại Trường Công tác xã hội San José State của Hoa Kỳ; 5 cán bộ lãnh đạo, giảng viên của trường, khoa sang tập huấn và làm việc tại Trường Đại học Diak của Phần Lan và Nepal.

4. Thay lời kết

                Cuộc sống mong muốn/bắt buộc phải có ngành Công tác xã hội để thỏa mãn, đáp ứng yêu cầu bức thiết của xã hội. Sự ra đời của ngành Công tác xã hội ở Khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học Huế là để góp phần đáp ứng nhu cầu đòi hỏi đó của xã hội, của đất nước.

             Ngày 25/03/2010, Thủ tướng chính phủ đã ký quyết định phê duyệt đề án phát triển nghề Công tác xã hội giai đoạn 2010-2020 với mục tiêu chung là: “Phát triển nghề Công tác xã hội trở thành một nghề của Việt Nam. Nâng cao nhận thức của toàn xã hội về nghề Công tác xã hội; xây dựng đội ngũ cán bộ, viên chức, nhân viên và cộng tác viên Công tác xã hội đủ về số lượng, đạt yêu cầu về chất lượng gắn với phát triển hệ thống cơ sở cung cấp dịch vụ Công tác xã hội tại các cấp, góp phần xây dựng hệ thống an sinh xã hội tiên tiến”. Tháng 8/2010, Thông tư số 08/2010/TT- BNV của Bộ Nội vụ về phê duyệt mã nghề Công tác xã hội với các chức danh Công tác xã hội viên chính, Công tác xã hội viên và nhân viên xã hội đã cụ thể hóa thêm về vấn đề này.      

                Những động thái trên là cơ sở pháp lý quan trọng cho việc xây dựng và phát triển nghề Công tác xã hội ở Việt Nam, tạo điều kiện cho sự lớn mạnh của ngành Công tác xã hội tại Trường Đại học Khoa học Huế trong tương lai, góp phần đáp ứng yêu cầu cấp thiết của Việt Nam nói chung, các tỉnh miền Trung nói riêng.

                Dù còn nhiều khó khăn trên con đường phát triển ngành Công tác xã hội tại Trường Đại học Khoa học Huế, như tiếp tục củng cố cơ cấu quản lý, cải tiến chương trình đào tạo, xây dựng giáo trình, tài liệu tham khảo, tăng cường mở rộng mạng lưới cơ sở thực hành, nâng cao nguồn lực đội ngũ giảng viên, đội ngũ kiểm huấn viên; nhưng với những kết quả ban đầu đã đạt được, chắc chắn ngành Công tác xã hội của trường sẽ vượt qua trở ngại, phát huy hơn nữa vai trò, sứ mệnh của mình để có đóng góp hữu ích trong việc thực hiện thành công những định hướng của Chính phủ, đáp ứng sự kỳ vọng của cộng đồng, của xã hội.

                                                                                          Huế, 7/8/2014

---

(*)  Nguyên trưởng Khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học Huế





Copyright © 2014
Trường Đại học Khoa học - Đại học Huế. Địa chỉ: 77 Nguyễn Huệ, Huế, Việt Nam.
Site được xây dựng trên nền hệ thống PHP-Fusion. Thiết kế và chỉnh sửa bởi nlhhuan.


 
--- a d v e r t i s e m e n t ---